ESP32 Relay 4 ช่อง 3V: วิธีต่อ Relay Module เปิดปิดไฟบ้านผ่าน GPIO

บทความนี้จะสอนต่อ ESP32 Relay 4 ช่อง 3V โดยใช้ ESP32 NodeMCU ESP-WROOM-32 กับบอร์ด Relay 4 Channel 3V แบบ Isolation High and Low Trigger เน้นการต่อวงจรที่ถูกต้อง อธิบาย GPIO แต่ละขา และเขียนโค้ด Arduino ควบคุมการเปิด-ปิดรีเลย์ทีละตัวตามลำดับ

ถ้าไม่แน่ใจเรื่อง COM/NO/NC, relay active low หรือความต่างระหว่าง relay 3V/5V ให้อ่าน รีเลย์ Arduino/ESP32 คืออะไร ก่อน แล้วค่อยกลับมาทำวงจร ESP32 4 ช่องในหน้านี้ หรือถ้าต้องการระบบควบคุมผ่านมือถือ ดู รับทำโปรเจค ESP32

คำเตือน: ส่วนที่เกี่ยวกับไฟ 220V AC เป็นอันตรายถึงชีวิต ถ้าไม่มั่นใจให้ปรึกษาช่างไฟฟ้าที่มีใบอนุญาต

อุปกรณ์ที่ต้องใช้

อุปกรณ์	จำนวน	หมายเหตุ
ESP32 NodeMCU ESP-WROOM-32	1 บอร์ด	Wi-Fi + Bluetooth, Dual Core
บอร์ด Relay 4 Channel 3V	1 บอร์ด	Isolation High/Low Trigger 250V/10A
Breadboard 170 จุด	1 ชิ้น	สำหรับทดลองวงจร
สาย Micro USB Type B	1 เส้น	ยาว 1 เมตร
Power Adapter Micro USB 5V 2A	1 ตัว	จ่ายไฟให้ ESP32
ESP32 Screw Shield (30 Pin)	1 ชิ้น	ช่วยต่อสายง่ายขึ้น
สาย Jumper ผู้-ผู้ 20cm	40 เส้น
สาย Jumper ผู้-เมีย 20cm	40 เส้น
สาย Jumper เมีย-เมีย 20cm	40 เส้น
ขั้วหลอดไฟ E27 + หลอด LED 7W	1 ชุด	สำหรับทดสอบโหลด
สายไฟ 2*0.75 พร้อมหัวปลั๊ก	2 เส้น	ยาว 1.5m และ 2m

วงจร Relay Module 4 Channel ทำงานอย่างไร

บอร์ด Relay 4 Channel แต่ละช่องมีโครงสร้างภายในประกอบด้วย:

• ขา VCC — จ่ายไฟ 5V ให้วงจรควบคุมภายในรีเลย์
• ขา GND — ขากราวด์ร่วม
• ขา Signal (S1-S4) — รับสัญญาณดิจิทัลจาก ESP32 เพื่อสั่งให้รีเลย์ทำงาน
• ขา COM — ขากลางของหน้าสัมผัส (Common)
• ขา NO — หน้าสัมผัสปกติเปิด (Normal Open) — จะปิดเมื่อรีเลย์ทำงาน
• ขา NC — หน้าสัมผัสปกติปิด (Normal Closed) — จะเปิดเมื่อรีเลย์ทำงาน

หลักการคือเมื่อสัญญาณจาก ESP32 ส่งมาที่ขา Signal ควบคุมให้ขา NO กับ COM ต่อกัน ทำให้กระแสไฟ AC ไหลผ่านได้

การต่อสาย ESP32 กับ Relay Module

ส่วนควบคุม (ไฟ 5V DC)

ESP32	บอร์ด Relay 4 Channel
Vin (5V)	VCC
GND	GND
D23	S1
D22	S2
D21	S3
D19	S4

ส่วนโหลด (ไฟ 220V AC)

สำหรับควบคุมหลอดไฟ 1 ดวง (ใช้รีเลย์ 1 ช่อง):

• สาย L (ไฟร้อน) จากปลั๊กบ้าน → ขา NO ของรีเลย์ช่องที่ 4
• ขา COM ของรีเลย์ช่องที่ 4 → สาย L ไปเข้าหลอดไฟ
• สาย N (ไฟเย็น) จากปลั๊กบ้าน → สาย N เข้าหลอดไฟโดยตรง

หมายเหตุ: ถ้าต้องการใช้รีเลย์หลายช่องควบคุมหลอดไฟหลายดวง ให้ต่อแต่ละช่องเป็นอิสระตามวิธีเดียวกัน

[image: วงจรไฟ AC 220V — สายไฟบ้าน L เข้ารีเลย์ช่อง 4 ที่ขา NO และ COM ออกไปเข้าหลอดไฟ E27 สาย N ต่อตรง]

โค้ด Arduino ควบคุมรีเลย์แบบเรียงลำดับ

// กำหนดขาสัญญาณที่ต่อกับ Relay 4 Channel
const int RELAY_S1 = 23;  // รีเลย์ช่องที่ 1
const int RELAY_S2 = 22;  // รีเลย์ช่องที่ 2
const int RELAY_S3 = 21;  // รีเลย์ช่องที่ 3
const int RELAY_S4 = 19;  // รีเลย์ช่องที่ 4

void setup() {
  // ตั้งค่าขาทั้ง 4 ขาเป็น Output
  pinMode(RELAY_S1, OUTPUT);
  pinMode(RELAY_S2, OUTPUT);
  pinMode(RELAY_S3, OUTPUT);
  pinMode(RELAY_S4, OUTPUT);

  // ปิดรีเลย์ทุกตัวเริ่มต้น (ปรับเป็น HIGH หรือ LOW ตามชนิดของบอร์ด)
  digitalWrite(RELAY_S1, LOW);
  digitalWrite(RELAY_S2, LOW);
  digitalWrite(RELAY_S3, LOW);
  digitalWrite(RELAY_S4, LOW);
}

void loop() {
  // เปิดรีเลย์ทีละตัว หน่วงเวลา 1 วินาที
  digitalWrite(RELAY_S1, HIGH);
  delay(1000);

  digitalWrite(RELAY_S2, HIGH);
  delay(1000);

  digitalWrite(RELAY_S3, HIGH);
  delay(1000);

  digitalWrite(RELAY_S4, HIGH);  // หลอดไฟจะติดที่จุดนี้
  delay(1000);

  // ปิดรีเลย์ทีละตัว หน่วงเวลา 1 วินาที
  digitalWrite(RELAY_S1, LOW);
  delay(1000);

  digitalWrite(RELAY_S2, LOW);
  delay(1000);

  digitalWrite(RELAY_S3, LOW);
  delay(1000);

  digitalWrite(RELAY_S4, LOW);
  delay(1000);
}

ขั้นตอนการอัปโหลดโค้ด

1. เปิด Arduino IDE → วางโค้ดด้านบน
2. ไปที่ Tools → Port → เลือก Port ที่ ESP32 เชื่อมต่อ
3. ไปที่ Tools → Board → เลือกประเภทบอร์ด ESP32 ที่ใช้
4. กดปุ่ม Upload (ลูกศรขวา)
5. รอจนขึ้น Done uploading ที่แถบด้านล่าง

จุดที่ต้องปรับ: ถ้ารีเลย์ไม่ทำงาน ให้ลองสลับ digitalWrite(pin, LOW) เป็น HIGH เนื่องจากบอร์ดรีเลย์แต่ละรุ่นใช้ Trigger ต่างกัน (บางรุ่น Active LOW)

ทดสอบการทำงาน

เมื่ออัปโหลดโค้ดเสร็จแล้ว จะเห็นพฤติกรรมดังนี้:

1. รีเลย์ช่องที่ 1 ติด → relay click
2. รีเลย์ช่องที่ 2 ติด → relay click
3. รีเลย์ช่องที่ 3 ติด → relay click
4. รีเลย์ช่องที่ 4 ติด → หลอดไฟติด (วงจร AC ปิด)
5. รีเลย์ช่องที่ 1-4 ดับตามลำดับ → หลอดไฟดับ
6. วนซ้ำทุก 8 วินาที

[image: ลำดับการทำงานของรีเลย์ 4 ช่อง — แสดง Timeline ตามแนวนอน มี 4 แถวแทนรีเลย์แต่ละช่อง ช่วงเวลาที่ HIGH ใช้สีเข้ม ช่วง LOW ใช้สีอ่อน พร้อมข้อความบอกว่าหลอดไฟติดช่วงไหน]

ข้อควรระวังเรื่องความปลอดภัย

• แยกส่วน DC ออกจากส่วน AC — สายไฟ 220V ต้องพาดผ่านบอร์ดรีเลย์อย่างเป็นระเบียบ ไม่ชนสายสัญญาณ
• ใช้ขั้วหลอดไฟที่ถูกต้อง — ขั้ว E27 ต้องมีฝาครอบป้องกันไฟฟ้าสัมผัส
• ห้ามแตะส่วน AC ขณะจ่ายไฟ — ปิดสวิตช์หรือถอดปลั๊กก่อนต่อสาย
• ตรวจสอบ spec รีเลย์ก่อนใช้ — รีเลย์รุ่นนี้รับได้ 250V/10A อย่าดึงโหลดเกิน
• Isolation optocoupler — บอร์ดนี้มี optocoupler กั้นระหว่างวงจรควบคุมกับวงจรโหลด ช่วยป้องกันไฟกระซิกกลับมาเสียหาย ESP32

ขยายความรู้เพิ่มเติม

High Trigger กับ Low Trigger

บอร์ด Relay บางรุ่นใช้ Active LOW คือสั่ง LOW แล้วรีเลย์ทำงาน ถ้าใช้โค้ดด้านบนแล้วรีเลย์สวิตช์ตลอดเวลาแม้ปิดโค้ด แสดงว่าบอร์ดที่ใช้เป็น Active LOW ให้สลับสถานะเริ่มต้นและคำสั่งใน loop

ต่อหลายหลอดพร้อมกัน

ถ้าต้องการให้หลอดไฟทุกดวงติดพร้อมกัน เปลี่ยนโค้ดใน loop() เป็น:

void loop() {
  // เปิดทั้ง 4 รีเลย์พร้อมกัน
  digitalWrite(RELAY_S1, HIGH);
  digitalWrite(RELAY_S2, HIGH);
  digitalWrite(RELAY_S3, HIGH);
  digitalWrite(RELAY_S4, HIGH);
  delay(3000);

  // ปิดทั้ง 4 รีเลย์พร้อมกัน
  digitalWrite(RELAY_S1, LOW);
  digitalWrite(RELAY_S2, LOW);
  digitalWrite(RELAY_S3, LOW);
  digitalWrite(RELAY_S4, LOW);
  delay(3000);
}

ปิดเปิดรีเลย์จากเว็บ

เมื่อเชื่อม ESP32 เข้า Wi-Fi แล้ว ใช้ Web Server หรือ Blynk ควบคุมรีเลย์จากมือถือได้ ซึ่งเป็นการปูทางสู่โปรเจกต์ Smart Home ขั้นต่อไป

สรุป

การต่อ ESP32 กับ Relay 4 Channel 3V มีหลักการง่าย ๆ คือ จ่ายไฟ 5V ให้บอร์ดรีเลย์ → ต่อ GND ร่วม → สั่งขา Signal ด้วย digitalWrite ตามขาที่กำหนด (D23 D22 D21 D19) ส่วนไฟ 220V AC ให้ต่อที่ขา COM และ NO อย่างถูกต้อง และอย่าลืมว่าความปลอดภัยต้องมาก่อนเสมอ

วิดีโออ้างอิง

https://www.youtube.com/embed/V0laB4hj1W8